कृर्षि

मार्सीधानामा ब्राउन स्पोट रोग तर उत्पादन नघट्ने

मार्सीधानामा ब्राउन स्पोट रोग तर उत्पादन नघट्ने

कृर्षि
जुम्ला । विगतका वर्षमा प्राय बलाष्ट रोग लाग्ने जुम्ली मार्सीधानमा यस वर्ष ब्राउन स्टोप रोग लागेको छ । आईतबार कृषि विज्ञ सहितको टोलीले तातोपानी गाउँपालिकाका ४ र ५ वडाका मार्सीधान रोपेका खेतमा गरिएको अनुगमनबाट ब्राउन स्पोट रोग लागेको पाइएको हो । तातोपानी गाउँपालिका कृषि संयोजक धर्मराज आर्चायले भने,“अनुसन्धानका क्रममा फाटफुट रुपमा बलाष्ट रोग देखिएको छ । भने ब्राउन स्पोट रोग मार्सीधानमा अलि बढी देखिए छ ।” प्रयाप्त सिचाई र नाईट्रोजनको अभावले मार्सीधानमा ब्राउन स्पोट रोग लाग्ने कृषि संयोजक आर्चायले उल्लेख गरे । यदपी, ब्राउन स्पोट रोगका कारण मार्सीधानको उत्पादनमा भने कुनै गिरावट नआउने कृषि विज्ञको भनाई छ । कार्तिक महिना मार्सी भित्राउने समय सम्म असिना नपरेको खण्डमा ब्राउन रोगले उत्पादन नघट्ने बताएका छन् । यतिबेला जुम्लाका पुर्वमा पर्ने विश्वकै अग्लो स्थानमा धान उत्पादन हुने छुमचौर र पश्चिममा
सफल्ताको कथाःदुध बेचेरै राजधानीमा २८ लाखको घडेरी

सफल्ताको कथाःदुध बेचेरै राजधानीमा २८ लाखको घडेरी

अर्थ/विकास, कृर्षि
सागर परियार । गुठिचौर गाउँपालिका-५ बिष्णु धिताल जिल्लाकै नमुना तथा व्यवसायीक भैसीपालक किसान हुन् । उहाँले २०५२ सालदेखि १ भैसीबाट व्यवसाय शुरु गरे । २०६३ पछि व्यवसायीक रुपमा भैसीपालन शुरु गरेको हुँ । उहाँले भन्नुभयो,“पहिला एकवटा मात्रै भैसी थियो, ०६३ साल यता ३/४ भैसी पाल्न शुरु गरे । रहेक दिन झिसमिसे उज्यालो नहुदँै बाइकमा सदरमुकामका डेरी र होटलमा दुध पुराउने उहाँको दैनिकी हो । हुन त वनस्पती कार्यालयमा सरकारी जागिर पनि थियो । तर जागिर भन्दा व्यवसायबाटै आम्दानी दोब्बर हुन थालेपछि २०५२ सालबाट खादै आएको सरकारी जागिर ०७१ बाट छोडिदिए ।” जागिरको तलबल घरपरिवार पाल्न,छोराछोरीको पढाई खर्च जुटाउन सकिएन् । फेरी बजामा दुधको आबश्यकता पनि बढिरहेको थियो । त्यसैले भैसीपालन व्यवसायलाई अंगालेको धितालले सुनाउनुभयो । १ भैसीबाट शुरु गरेको भैसीपालन व्यवसायमा अहिले १५ भैसी छन् । उनिहरुकै स्याहार सुसारमा
बन्दाबन्दीको मारमा जुम्लाका तरकारी किसान

बन्दाबन्दीको मारमा जुम्लाका तरकारी किसान

कृर्षि
सागर परियार । विदेशबाट फर्किएर व्यवसायीक तरकारी खेतीमा होमिएका तातोपानी गाउँपालिका २ का व्यवसायीक तरकारी किसान यस वर्ष दोहोरो नोक्सानी व्यहोर्न बाध्य भएका छन् । करिब १५ लाख बढीको लगानीमा २ हेक्टर जमिन लिजमा लिएर व्यवसायीक तरकारी खेती गरेका पाँचजना यूवा किसान यसवर्ष दोहोरो नोक्सानीमा परेका हुन् । २ हेक्टर जमिनमा लगाएको तरकारीमा विभिन्न रोग किरा र प्रकोपले राम्ररी फल्न सकेन् जती फलेको थियो लकडाउनले गर्दा बजारमा लिन नसकिएको यूवा व्यवसायीक किसान महेश डाँगीले बताए । उनले भने,“तिला अर्गानिक वाईल्ड एण्ड एग्रो नामक कृषि फर्म दर्ता गरेर जिल्लामै व्यवसायी तरकारी खेती गरिरहेका छौ । क्वीईन्टलका हिसाबले बन्दा,आलु,मटर,प्याज, टमाटर,भ्यान्टा,फर्सी,गाँजर,लसुन लगायतका तरकारी उत्पादन पनि भईरहेको छ । तर जारी लकडाउनले गर्दा बजारीकरणमा समस्या आएपछि घाटा व्यहोर्नु परेको हो ।” हप्तादेखि संकलन गरी थन
स्याउ निर्यातका लागि जुम्लामा १२ हजार कार्टुन खरिद

स्याउ निर्यातका लागि जुम्लामा १२ हजार कार्टुन खरिद

कृर्षि, समाज
सागर परियार ।  लकडाउनमा पनि बगैचामै व्यापारी  जुम्लाको अर्गानिक स्याउ निर्यातका लागि यस वर्ष १२ हजार कार्टुन खरिद गरिएको छ । विगतका वर्षमा विदेशी कार्टुनमा जुम्ली स्याउ निर्यात हुन्थ्यो । जसले गर्दा विदेशी स्याउ होस अथवा नेपालका जुनसुकै जिल्लाको भएपनि जुम्लाको नाम बेचेर स्याउ बिक्री गर्थे । त्यसले गर्दा जुम्लाको स्याउ बजारीकरणमा ठुलो चुनौती आउथो । तर सरोकारवालको दबाबा कारण १÷२ वर्ष पहिलेदेखि जुम्ली अर्गानिक स्याउ लेखिएको कार्टुन भित्राएपछि बल्ल बजारीकरणमा सहज भएको व्यापारी धनबहादुर खत्री बताउँछन् । व्यापारीहरु विगतका वर्षमा चाईना एप्पल लेखेको कार्टुनमा जुम्लाको स्याउ लिँदा घाटैघाटा भएको अनुभव समेत सुनाउँछन् । यस वर्ष जुम्लामा स्याउ निर्यातका लागि १२ हजार कार्टुन खरिद गरिएको स्याउ सुपरजोन जुम्लाले जनाएको छ । स्याउसुपरजोनको १० लाख अनुदानमा किसान राज बहादुर भक्रीले कार्टुन खरिद ग
जुम्लामा सलह देखिएपछि प्रशासनमा आकस्मिक बैठक, प्रतिकार्य योजना बनाइने

जुम्लामा सलह देखिएपछि प्रशासनमा आकस्मिक बैठक, प्रतिकार्य योजना बनाइने

कृर्षि
जुम्ला : जुम्लाको पूर्वी भेग पातारासी गाउँपालिका हुन्दै चन्दननाथ नगरपालिकामा पनि सलह किरा देखिएपछि यसको रोकथाम तथा नियन्त्रण र प्रतिकार्य योजना बनाउन थालिएको छ । कृषि तथा खाद्य सुरक्षा समितिको जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा सोमबार बसेको बैठकले सलह किरा नियन्त्रण तथा प्रतिकार्य योजना बनाउने निर्णय गरेको हो । जुम्लामा सलह पुगेपछि बालीमा क्षति हुन नदिन प्रशासनमा आकस्मिक बसेको बैठकले यस्तो निर्णय लिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी भुपेन्द्र थापाले बताए । उनले भने “वैठकमा सलह किराको विषयमा कृषि विज्ञहरुसँगको राय, सल्लाह, सुझाबसहित क्षति कम गर्ने तयारी भईरहेको छ ।” कृषि तथा खाद्य सुरक्षा समितिका संयोजक तथा कृषि कार्यालयका प्रमुख बालकराम देवकोटाले सलह किराको परिचय सहित यसले पु¥याउने क्षतिको बिषयमा कृषि बिज्ञहरुले सरोकारवालाहरुलाई जानकारी दिइने बताए । बैठकमा सलह किरा डोल्पा हुदै जुम्ला पुगेको उनले जानक
बाँझो जमिन खनजोत गर्दै तातोपानीका किसान

बाँझो जमिन खनजोत गर्दै तातोपानीका किसान

कृर्षि
सागर परियार । तातोपानी गाउँपालिका २ जर्मीका हर्केश दमाई यतिबेला बाँझो जगाा खनजोतमा जुटेका छन् । विगतका वर्षमा कालापहाड गएरै परिवारको खर्च चलाउने उनी यस वर्ष बाउ बाझेले बाझै छोडेको जमिनलाई उपभोग गर्न खानजोतमा जुटेका हुन् । कर्णालीमा बाझो जमिन नराख्ने प्रदेश सरकारको नीति अनुसार खनजोतका लागि निवेदन आह्वान गर्दा छनौटमा परेपछि हर्केश दमाई आजभोली बाझो जोत्नैमै बेस्थ छन् । त्यस्तै गोविन्द दमाई पनि विगतमा कालापहाड गएरै छोराछोरीको पढाई र खर्च जुटाउथे । उनी कालापहाड जान छोडेको २ वर्ष भयो । तर उनी पनि यसपाली बाँझो रहेको जमिन खनजोतमा जुटेका छन् । उनले भने,“बाझो जगाा जातेर रैथाने उत्पादन गर्ने सोचमा थिए । तर सरकारलेनै बाँझो जग्गा राख्न नपाईने नीति ल्याएर खनजोतका लागि छनौटमा पर्दा झनै उर्जा मिल्यो ।”कर्णाली सरकारको कृषि मन्त्रालयले खाद्य सुरक्षा उत्पादन विशेष कार्यक्रम (बाँझो जगा खनजोत) गर्न १७
बाँझो जमीन खनजोत गर्दै ओदीबासी

बाँझो जमीन खनजोत गर्दै ओदीबासी

कृर्षि
जुम्ला ः जुम्लाको हिमा गाउँपालिका – २ ओदीबासी बाँझो जमीन खनजोत गर्न थालेका छन् । अहिले कर्णाली प्रदेशले जमीन बाँझो राख्न नपाईने कार्यक्रममा ल्याएपछि उनीहरु बाँझो जमीन खनजोत गर्न थालेका हुन् । विश्वभर फैलिदो कोरोना भाइरसका प्रभाबका कारण विदेसिएका नागरिक गृह जिल्लामा फर्केका छन् । विदेशबाट फर्किको नागरिकलाई रोजगार दिनका लागि सरकारी तथा गैरसरकारी निकायले बाँझो जमीन खनजोत गर्ने गहरा सुधार जस्ता कार्यक्रम ल्याएर युवालाई रोजगार प्रदान गरिएको हिमा गाउँपालिका अध्यक्ष रजबहादुर शाहीले बताए । बाँझो जग्गाको सदुपयोग हुने, भिरालो जग्गा गहरामा परिणत हुने, कृषि पेशाको वढवा हुने, आम्दानीमा वृद्धी हुने भएकाले सरकारी तथा गैरसरकारी निकायले यस्ता कार्यक्रम तर्थुमा गरेको उनले बताए । रैथाने वालीको संरक्षण हुने, स्वदेश फर्किएका नागरिकले काम पाउने, सामुहिक खेती प्रणलीको विकास हुनुका साथै साँझेदारीमा काम गर्न
कृषकलाई सिमिको विउ

कृषकलाई सिमिको विउ

कृर्षि
जुम्ला : पातारासी र तिला गाँउपालिकालाई सिमि पकेट क्षेत्रका रुपमा हेरिन्छ । त्यहाँका अधिंकाश किसानको मुख्य खेतीनै सिमि उत्पादन हो । परम्परागत खेती पद्धतीबाट यहाँका किसानले परिश्रम अनुसारको उत्पादन पाउँदैनन सकेका छैनन् । पातारासी तथा तिलाका विभिन्न गाउँका किसानले सिमि संग चालम साटेर भात खान्छन्  । ती क्षेत्रमा प्रयाप्त धान खेती गर्ने जगा छैन् । मुख्यजीविकोपार्जन गर्ने पेशा भनेकै सिमि खेती हो । हाल विश्वव्यापी महामारीका रुपमा फैलिएको कोरोना भाईरसको विषम् परिस्थिती र उत्पादकत्व बृद्धि गरी किसानलाई राहत दिन उन्नत सिमिको बिउ हस्तान्तरण गरिएको छ । कोरोना भाईरस रोकथाम तथा नियन्यणका लागि जारी लकडाउनले गर्दा खाद्य संकट नजिकिदो अबस्थामा छ । परपम्परागत खेतीले परिश्रम अनुसारको उत्पादन हुदैन् । त्यसैल आधुनिक खेती पद्धती सिकाउदै उत्पादन पनि बढी हुने, (केविएल–१०) उन्नत जातको सिमि किसानलाई वितरण गर
लकडाउन बीच मार्सीधानको बीउ राख्दै जुम्लाका किसान

लकडाउन बीच मार्सीधानको बीउ राख्दै जुम्लाका किसान

कृर्षि
सागर परियार ।  कोरोना भाइरसको संक्रमण फैलिन नदिन देश लकडाउनमा छ । हवाई सेवा देखि लामो तथा छोटो दुरीका सबै यातायात बन्द छन् । तर लकडाउनको प्रभाव जुम्लाको सदरमुकाम खलंगामा भए पनि गाउँतिर भने, छैन । चैत १२ गतेदेखि २० गते सम्म जुम्लामा मार्सीधानको विउ राख्ने, बेर्ना बनाउने काम चल्ने भएकाले किसान निकै बेस्त भए । सोहि अनुसार जुम्ली किसानले विहिबार आफ्नो कृषि क्यालेन्डर अनुसार धमाधम बीउ छरी ‘विसुवा पर्व’ मनाएका छन् । चैत २० गतेलाई जुम्लामा विसुँवा पर्वका रुपमा मनाउँछन् । चैत १२ गते कालिमार्सी धानको बीउ भिजाउने, १६ गते उतार्ने, १७ गते चिउरा कुट्ने र २० गते अनिवार्य बेर्नामा बिउ राख्ने चलन रहि आएको छ । कालिमार्सी धान उत्पादनका लागि चैत १२ देखि २० गते विउ राख्ने समय र जेठ असारमा रोपेर कार्तिमा काटुन्जेलको विधित परम्परालाई कृषि क्यालेण्ड मान्दै आएको स्थानीय जानकार व्यक्ति रमानन्द आर्चायले ब
२३ लाख क्षतिपुर्ति पाएपछि स्याउ कृषक हर्षित

२३ लाख क्षतिपुर्ति पाएपछि स्याउ कृषक हर्षित

कृर्षि
जुम्ला : कालिकोटका स्याउ कृषकले २३ लाख रुपैयाँ क्षतिपुर्ति प्राप्त गरेका छन् । असिना र खडेरीका कारण स्याउ नष्ट भएपनि कृषकले क्षतिपुर्ति प्राप्त गरेका हुन् । शिखर लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले कालिकोट तिलागुफा नगरपालिका स्याउ कृषकलाई एकमुष्ट २३ लाख रुपैयाँ क्षतिपुर्ति उपलब्ध गराएको हो । शिखर इन्स्योरेन्स कम्पनीका कर्णाली इन्चार्ज क्रृषिराम पाण्डेका अनुसार २०७२ साल देखि स्याउ बीमा कार्यक्रम शुरु भएको हो । अहिले हुम्ला बाहेक तत्कालिन कर्णालीको जुम्ला, कालिकोट, मुगु र डोल्पाका किसान स्याउ बिमा प्रति निकै आकृषित भएका छन् । असिना र खडेरी परेर स्याउ उत्पादनमा ह्रास आएपछि किसानले क्षतिपुर्ति पाउने गरेका छन् । तिलागुफाका नगरपालिकाको कृषकले एक हजार रुपैयाँ देखि ५० हजार रुपैयाँ सम्म क्षतिपुर्ति पाएका हुन् । ५ बिरुवा हुने किसानले एक हजार रुपैयाँ पाएको इन्चार्ज पाण्डेले भने २ सय ५० स्याउका बिरुवा हुने क