कृर्षि

सडक जोडिए संगै रैथाने बाली लोप

सडक जोडिए संगै रैथाने बाली लोप

अर्थ/विकास, कृर्षि
 रैथानेबाली लोप हुँदा किसान चिन्तीत, जोगाउने स्थानीतहका योजना मात्रै     सागर परियार÷;हस्त बुढा, जुम्लामा उत्पादन हुँदै आएको रैथाने अन्नबाली लोपोन्मुख हुँदै गएपछि जुम्लाका किसान चिन्तीत भएका छन् । पहिला सबैका घरघरमा पाईने, चिनो कागुनो, फापर,मार्से, गहत, कालो भट्मास लगायत शरिरलाई पोषण दिने रैथाने अन्न उत्पादनै हुन छाडेपछि लोपउन्मुख भएको हो । जसले गर्दा अहिले रैथानेबालीको बीउ पनि पाउन छोडेपछि किसान चिन्तामा रहेको स्थानीय मक्करे बुढाले बताए । केही वर्ष अघि सबै खाले रैथाने अन्न बाली उत्पादन हुने उनको घरमा आजभोली आयातित खाधन्न मात्रै छ । ‘पहिला घरमा अपुगको भएको रासन तराईबाट भेडारबाख्रा, खच्चर र घोडाबाट ल्याउने गरिन्थ्यो । तातोपानी गाउँपालिका–७ का तिलक बुढाले भने, ‘अहिले तराईको चामल नखाने घर कोही पनि बाँकी रहेनन् । आफ्नो जग्गा बाझो राखेर भएपनि विकासी चामल खाने बानी परे
जुम्लामा हिमपात, जनजीवन कष्टकर (फोटोफिचर)

जुम्लामा हिमपात, जनजीवन कष्टकर (फोटोफिचर)

अर्थ/विकास, कृर्षि, प्रदेश न. ६, समाज
जुम्ला ः कर्णाली प्रदेशका हुम्ला, डोल्पा र मुगु जिल्लामा बिहिवार दिउँसोदेखि हिमपात भएपनि जुम्लामा भने शुक्रबार विहान देखि मात्रै हिउ पर्न थालेको छ । यहाँ विहानै देखि हिमपात भएपछि अत्याधिक चिसो बढेको छ हो । चिसोका कारण कर्णालीका जिल्लाहरुमा जनजीवन निकै कष्टकर बनेको छ । हिमपातले कृषक भने उत्साहित छन् । समयमै हिउँ र बर्षा हुदा हिउदे बाली जौँ गहु सप्रने भन्दै कृषक उत्साहित भएका हुन् । अहिले उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिउँले डाँडाकाँडा सेताम्य भएका छन् । निरन्तर हिमपात भइरहेकोले गाइबस्तु गोठ भन्दा बाहिर निकाल्न सकिएको अवस्था छैन् । हिमाली क्षेत्रका विद्यालयमा पठनपाठन प्रभावित भइरहेको छ । चिसोको मार बालबालिका र बृद्धबृद्धामा बढी परेका छन् । जुम्लामा पहिलो पटक हिमपात भएको हो । धुलो र धुवाका कारण मौसमी रुघाखोकीको प्रकोप बढ्ने संभावना थियो तर हिमपात भएपछि हराउने अपेक्षा गरिएको छ । स्थानीय कृष
दसैंमा जुम्लाकाे अर्ग्यानिक स्याउ बेच्न भ्याइनभ्याई

दसैंमा जुम्लाकाे अर्ग्यानिक स्याउ बेच्न भ्याइनभ्याई

अर्थ/विकास, कृर्षि
जुम्लाको सिँजा गाउँपालिका ६ गोरा गाउँका रामसिंह रावललाई दसैंमा स्याउ बेच्न भ्याइनभ्याई छ । गाउँमा रमाउने पर्वका बेलामा पनि रावल भने काठमाडौंमा स्याउ बेच्न व्यस्त छन् । उनले दसैंलाई लक्ष्य गरेर सात टन स्याउ काठमाडाैं पुर्‍याएका थिए । अग्र्यानिक स्याउ खेतीका अभियन्ता रावल आफ्नै बगैंचामा उत्पादन भएका फलको बजार विस्तारको लागि जुटेका छन् । काठमाडौं पुर्‍याएर १ सय ५० रुपैयाँ किलोमा स्याउ बेचिरहेको उनले बताए । अर्थशास्त्रमा स्नातक गरेका रावलले जुम्लामा स्याउ उत्पादन तथा प्रशोधन उद्योग स्थापना गरी एक हजार स्याउ, ओखर र आरुको व्यवस्थित बगैंचा बनाएका छन् । जुम्लाको स्याउ बजारीकरणमा राज्यले कुनै दायित्व नलिएकाले किसानले नै उत्पादन र बजारीकरण गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनले बताए ।
जुम्लामा दुई हजार ७६ मेट्रिक टन खाद्यान्न अपुग

जुम्लामा दुई हजार ७६ मेट्रिक टन खाद्यान्न अपुग

अर्थ/विकास, कृर्षि
मानदत्त रावल | जुम्ला   कर्णाली प्रदेशको जुम्लामा दुई हजार ७६ मेट्रिक टन खाद्यान्न अपुग हुने भएको छ । आर्थिक वर्ष ०७४÷७५ को प्रक्षेपित जनसंख्या एक लाख १६ हजार ६१ रहेकोमा प्रतिव्यक्ति प्रतिवर्ष एक सय ९१ किलोग्राम आवश्यक पर्ने दरले २८ हजार नौ सय ५३ मेट्रिक टन खाद्यान्नको आवश्यकता भएको कृषि विकास कार्यालय जुम्लाका प्रमुख बालकराम देवकोटाले बताए । उनले भने, ‘अहिले जिल्लामा २६ हजार आठ सय ७७ मेट्रिक टन खाद्यान्न उत्पादन भएकोले दुई हजार ७६ मेट्रिक टन खाद्यान्न अपुग हुने देखिएको हो । धान दुई हजार नौ सय ५० हेक्टर क्षेत्रफलममा ६ हजार ९० मेट्रिन टन, मकै चार हजार पाँच सय हेक्टर क्षेत्रफलमा ६ हजार सात सय ५० मेट्रिक टन, गहुँ दुई हजार तीन सय ५० हेक्टर क्षेत्रफलमा चार हजार पाँच सय मेट्रिक टन, कोदो तीन हजार सात सय हेक्टर क्षेत्रफलमा तीन हजार नौ सय  मेट्रि
औद्योगिक व्यापार महोत्सवको तयारी पुरा

औद्योगिक व्यापार महोत्सवको तयारी पुरा

कृर्षि
हस्त बुढा । कर्णाली प्रदेशको पर्यटकिय शहर जुम्लामा प्रादेशिक औद्योगिक व्यापार महोत्सवको अन्तिम तयारी पुरा भएको छ । कर्णालीमै दोस्रो पटक आयोजना भएको ठुलो र लामो औद्योगिक व्यापार प्रादेशिक महोत्सव भदौ १९ बाट शुरु हुने छ । भदौ १९ देखि २९ सम्म १० दिन सम्म महोत्सव संचालन हुने उद्योग बाणिज्य संघ जुम्लाले जनाएको छ । भने, दोस्रो प्रादेशिक महोत्सवको कर्णाली प्रदेश सरकारका मुख्यमन्त्री महेन्द्र बहादुर शाहिले गर्ने छन् । त्यसका साथै एकसयबढि स्टलहरु पनि बुकिङ भईसकेका छन् । राष्ट् ितथा स्थानीय कलाकारले आफ्नो प्रस्तुती दिने छन् । कृषि उत्पादनको प्रर्बद, बजारीकरण तथा आर्थिक समृद्धीका लागि दोस्रो पटक जुम्लामा प्रादेशिक महोत्सव हुन लागेको हो । उद्योग बाणिज्य संघ जुम्लाले बुधबार पत्रकार सम्मेलन गरी महोत्सवको अीनतम तयारी पुरा भएको जानकारी दिएको छ । भने आम जम्लाबासीलाई महोत्सवलाई सफल्ता पुर्वक सम्पन्न गर्न
जुम्लाको दोस्रो स्याउ महोत्सवमा देखिएका आर्कषण (फोटो फिचर)

जुम्लाको दोस्रो स्याउ महोत्सवमा देखिएका आर्कषण (फोटो फिचर)

अर्थ/विकास, कृर्षि
              तस्बिर ः मानदत्त रावल, सागर परियार, कर्णाली पोष्ट दैनिक
छुनै नसकिने तरकारीको भाउ

छुनै नसकिने तरकारीको भाउ

कृर्षि
काठमाडौं । यतिबेला बजारमा हरियो तरकारीको मूल्य ह्वात्तै बढेको छ। विगतको भन्दा ६० रुपैयाँको दरले तरकारीको मूल्य बढिरहेको छ। औसत भन्दा खुद्राको भाउ झनै बढेको छ। कालिमाटी तरकारी बजारमा पसेको बाढी, भारतीय तरकारी आउन कमी, विषादी चेकजाँच जस्ता विषयले तरकारीको बजार भाउ उकासिएको हो। बजारमा अहिले गोलभेडा, भिण्डी, तितेकरेला, परवर, काक्रो, घिरौला, भटमासकोशा, कागती, रायोको साग, अदुवा, चम्सुरको साग, न्यूरो लगाएतका थुप्रै तरकारीहरुको मूल्यमा साविकको भन्दा तीन गुणासम्म बृद्धि भएको छ। प्राय बर्षातको समयमा तरकारीको भाउ ह्वात्तै बढ्ने गरेको छ। सामान्य भन्दा धेरै पानी पर्नाले तरकारी ढुवानी गर्न कठिनाई भएका कारण भाउ बढेको कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिका सूचना अधिकारी विनय श्रेष्ठले बताए। अहिले नेपालमा आयात हुने हरिया तरकारीहरु आन्तरिक स्रोतबाटै आउने गरेको छ। त्यसमा पनि मनसुनले आएको पहिर
तातोपानीको नयाँ नीतिः ‘विद्यालयमा दिवा खाजा अर्गानिक खुवाउने’

तातोपानीको नयाँ नीतिः ‘विद्यालयमा दिवा खाजा अर्गानिक खुवाउने’

कृर्षि
सागर परियार, “दिवा खाजा अर्गानिक खुवाउने नीतिले बालबालिकाको पोषणमा बृद्धि र रैथाने अन्नको उत्पादकत्वमा बृद्धि गर्ने लक्ष्य रहेको छ ।” जुम्लामा जम्मा एक सय ७० वटा विद्यालयहरु छन् । जसमा आधारभुत तहका ९२, निमावीतहका ३१ र माध्यमिक तहका विद्यालय ४७ वटा गरी एक सय ७० विद्यालय जुम्लामा छन् । आधारभुत, निमावी र मावि गरी जम्मा विद्यार्थी संख्या जुम्लामा ३१ हजार १ सय ५४ जना छन् । जसमा ईसिडि लगायत आधारभुत तहमा मात्रै छात्र छात्रा गरी, १९ हजार २ सय ८४ जना बालबालिका रहेका छन् । जो सधै विद्यालयमा संघिय सरकारले दिदै आएको दिवा खाजा कार्यक्रमबाट लाभान्वित बालबालिका हुुन् । जुम्लाका जम्मा विद्यार्थी संख्याको ८० प्रतिशत दिवाखाजा कार्यक्रममा लाभान्वित रहेको पाइएइको छ । प्रति विद्यार्थी १५ रुपैया देखि २५ रुपैया सम्म खाजा खुवाउने सरकारले बजेट प्रत्यक विद्यालयमा दिएको छ । तर जुम्लाका सबै विद्यालयमा दि
पहिलो मार्सी फलेको खेत, ‘गुरु फोक्टो’मा रोपाई महोत्सव (फोटो फिचर)

पहिलो मार्सी फलेको खेत, ‘गुरु फोक्टो’मा रोपाई महोत्सव (फोटो फिचर)

कृर्षि
सागर परियार, जुम्लामा सयौ शताब्धीपछि मार्सी धान एतिहास सार्वजानिक भएको छ । जुम्लामा ११ सय वर्ष पहिले महापुरुष लछालकृति पैकलोले तातोपानी २ को लाछु जिउलोमा धान रोपेको किवंदन्ती सार्वजानिक भएको हो । लछालकृति पैकेलो, तातोपानी २ को झारखोली भन्ने जंगलमा बेसारिसे अबस्थामा थिए । गुरुफोक्टो रोपाई दिवशको उद्घाटन गर्दै ११ सय वर्ष पहिले स्वर्गीय कुचे बुढाले जंगलमा रोहि रहेको अबस्थामा भेटे पैकलो नामको बच्चालाई भेटे, उसलाई घरमा ल्याएर लापालन गरेपछि एक दिन पैकलो आफै गएर हाल धानका खेत रहेको लाछु ज्युलोको घना जंगलमा कालीमार्सी धान उत्पादन हुने भन्दै उनले खन्न थाले । स्थानीय ८० वर्षिय नन्दप्रसाद अधिकारीले भने, ११ सय वर्षको समयमा उनले पैकेलोले एक्ले खनेर धान रोपे पछि ५ महिनाको अवधिमा कालीमासी धान उत्पादन भएको हो । अधिकारीले पनि आफ्ना बुढा बाजेको भनाईलाई उद्रित गर्दै भने, खेत खन्ने क्रममा हिलो
जुम्लामा कालीमार्सी रोपाई, नगरप्रमुख र सिडिओ रोप्नेरी

जुम्लामा कालीमार्सी रोपाई, नगरप्रमुख र सिडिओ रोप्नेरी

अर्थ/विकास, कृर्षि
कर्णाली पोष्ट दैनिक जुम्ला ः सामान्यतया अन्य जिल्लामा असारमा मात्रै धान रोपिने भएपनि जुम्लामा भने जेठमै धान रोप्ने चलन छ । चिसोका कारण असारमा रोपेको धान समयमै नपाक्ने भएकाले यहाँ जेठमै धान रोप्ने गरिएको हो । यतिखेर जुम्लाका कृषकलाई कालीमार्सी धान रोप्ने चटारो छ । यसैगरी शनिबार नेपालकै प्रसिद्ध धार्मिक स्थल चन्दननाथ भैरवनाथ मन्दिरको शेरा (खेत) ज्यूलोमा रोपाई सुरु गरिएको छ । जुम्लाको सदरमुकाम खलङ्गा स्थिल चन्दननाथ भैरवनाथ बाबाको ३५ हजार बर्गमिटर खेतमा रोपाई सुरु गरिएको हो । शेरा खेतमा रोपाई गर्नका लागि चन्दननाथ नगरपालिका प्रमुख कान्तिका सेजुवाल र प्रमुख जिल्ला अधिकारी दुर्गा बञ्जाडे रोपाहा (रोप्नेरी) का रुपमा अघि सर्नु भएको छ । चन्दननाथ सहकारीको आयोजनामा रोपाहा जुटेर शेरा खेतमा रोपाई गरिएको हो । चन्दननाथ नगरपालिका प्रमुख कातिन्का सेजुवालका अनुसार कालिमार्सी धान र चन्दननाथ भैरवनाथ मन