लेख/विचार

“समृद्धिका लागि व्यवस्था भन्दा चरित्र बद्लिनु पर्छ”

“समृद्धिका लागि व्यवस्था भन्दा चरित्र बद्लिनु पर्छ”

लेख/विचार
“राष्ट्रको समृद्धि र विकास नयाँ राज्य व्यवस्थाले गर्ने होइन,   यसका लागी नेतृत्वको प्रवृति अर्थात चरित्र बदलिएको हुनुपर्छ  राजनैतिक दलका नेताहरुमा, अझै भनौ, शासन गर्ने शासकको प्रवृतिमा सिर्जनशिलता, सदाचारिता, इमान्दारिता र नैतिकता रहदैन भने प्रजातान्त्रिक भनौ, वा लोकतान्त्रिक भनौ वा गणतान्त्रिक, कुनै पनि राज्य व्यवस्थाले राष्टलाई समृद्धि र विकासको बाटोमा लैजान सक्दैनन् । लोकतन्त्र एक उन्नत, सभ्य र विकशित राज्यव्यवस्थाको असल चरित्र हो । यसका लागी सभ्य र सुसंस्कृत नागरिक र शासकहरु न्यनतम आवश्यकता हो । यसको अर्थ नेपालमा सभ्य र सुसंस्कृत नागरिक र राजनैतिक नेतृत्व नै छैन भन्न खोजेको होइन । नेपालमा यही लोकतन्त्रका लागी हजारौको बलिदान र संघर्ष रहेको छ । यसबाट आजको यो लोकतान्त्रिक व्यवस्था स्थापना भएको हो । यसका सवल र दुर्वल पक्षहरु पनि छन् । लोकतान्त्रिक व्यवस्थाका मालिक ठान्नेहरुले सबल पक्षहरु
कर्णाली उत्सव ःकर्णाली चिनाउने बौद्धिक बहस

कर्णाली उत्सव ःकर्णाली चिनाउने बौद्धिक बहस

लेख/विचार
सुर्खेत । फागुन १९ देखि २१ गतेसम्म सुर्खेतको बुलबुले उद्यानमा कर्णाली उत्सव हुने भएको छ । सुर्खेतस्थित ऋति फाउण्डेशनले विभिन्न व्यक्ति तथा निकायसंग सहकार्य गरी उक्त उत्सवको आयोजना गर्न लागेको हो । बौद्धिक बहस हुने यस्तो कार्यक्रम कर्णालीमै पहिलोपटक सञ्चालन हुन लागेको आयोजकले जनाएको छ । उत्सवमा प्रवेश निःशुल्क गरिएको छ । कार्यक्रममा साहित्यका अलावा आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक तथा ऐतिहासिक विषयमा बहस हुन्छ । ‘कुडा कर्णालीका’ मुख्य नारा रहेको उक्त उत्सवले वास्तविक कर्णालीलाई चिन्ने र चिनाउने उद्धेश्य लिएको कर्णाली उत्सवका संयोजक कमलराज लम्सालले बताए । छलफलमा कर्णालीका सम्भावना तथा गौरव गर्नलायक पहिचानका विषयवस्तु समेटिने उत्सव तयारी समिति सदस्य तिलक पौडेलले बताए । आयोजक संस्थाका संस्थापक सदस्य रेशम विष्टले कर्णालीको भाषा, संस्कृति, सभ्यता र पुरातत्वको उत्खननका लागि बहस सिर्जना गर्न उत
पातारासी हिमालको काँखमा रहेको तल्फीमा एकरात…

पातारासी हिमालको काँखमा रहेको तल्फीमा एकरात…

लेख/विचार
करिब चार महिना पछिको जन्मुभूमि आगमनको पहिलो दिन निकै स्मरणीय बन्यो । काम विशेषले जुम्ला आएको थिए केही समयका लागि । जुम्ला आएको पहिलो दिन लगभग सबै सहकर्मीहरुसँग भेटघाट भयो भाद्र १९ गते । भाद्र २० गते बिहानै कर्णाली प्रदेशका मुख्यमन्त्री र मन्त्रीहरुसँगको पत्रकार सम्मेलनमा सहभागी भईयो । दिउँसो परीक्षामा । ४ बजे अकस्मात पातारासीको यात्रातय भयो । सारथी थिए, नेपाल पत्रकार महासंघका केन्द्रीय सदस्य पुर्णप्रसाद चौलागाई । झिमझिमे वर्षाको डरसंँगै शुरु भयो सवारी यात्रा । खंलगाबाट मोटरसाईकलमा यात्रा शुरु गर्दा अलिअलि पानी परिरहेको थियो । जुम्ला बजार खलंगा देखि पातारासीको सिमाक्षेत्र भाङखोला सम्मको यात्रामा परीक्षा प्रणाली देखि पेशागत र व्यक्तिगत कुरामा भलाकुसारी भयो । झिमझिम पानी परिहेको थियो । भाङखोला नजिकै बाईक पुनेरी (सप्तरंगी)को फोटो खिचे पुर्ण दाईले । त्यसको करिब ५ मिनेटमा उर्थू बजार पुगियो ।
डिष्लोमा इन्जिनियर्स एशोसिएसन नेपाल (डिन) को संगठन बिस्तार देखिएका समस्ण र हाम्रो दायित्व

डिष्लोमा इन्जिनियर्स एशोसिएसन नेपाल (डिन) को संगठन बिस्तार देखिएका समस्ण र हाम्रो दायित्व

लेख/विचार
जुन बेला यो देशमा पन्चायती निरंकुशताले राज्यको हरेक क्षेत्रमा आपmना पन्जाहरु फिजाई रहेको थियो । राज्यका सम्पुर्ण संयन्त्रहरु जसरी निरंकुसताको पक्षपोषणमा लगाउनु पर्ने विवशता थियो । देश भित्र राजनैतिक सघ संगठन मात्र होईन सामाजिक ब्यवसायिक एबं पेशागत संघ सगठन समेत प्रतिबन्धित थिए । देश भित्रको बिषम परिस्थितीमा पनि संसारको प्रबिधिको जगतमा भईरहेको तिब्र बिकास सगै नेपाल पनि नबिन प्रबिधिको बिकासमा कुनै शासकको शासनमा कैद हुुनु हुन र देश भित्र पनि बिकासको गुणात्मक फडको मार्न बिभिन्न दक्ष प्राबिधिक हरुको उत्पादन र ब्यवस्थापन हुनु पर्दछ भन्ने भावनालाई आत्मसात गदै सामुहिक संगठनिक बलले नै इन्जियिरिङ्ख क्षेत्रको तमाम समस्या र चुनौतिलाई हल गर्नै गरि शासक वर्गलाई घच्घच्यायनु पर्दछ भन्ने आत्मबिश्वासको साथ पन्चायती कालरात्रीको मध्यकालमा भुमिगत रुपमै २०३७ जेष्ठ ११ गते कृष्ण रिजालको सभापतित्वमा तत्कालि
विरोधाभाषमा बिपीको विदेश नीति

विरोधाभाषमा बिपीको विदेश नीति

लेख/विचार
भारतसँगको सम्बन्धलाई केन्द्रमा राखेर त्यसकै आलोकमा नेपालको समग्र विदेश नीति तर्जुमा गर्ने प्रयास बिपीले गरे । काठमान्डौ । नेपालीको मनोविज्ञानलाई सबैभन्दा बढ्ता प्रभावित गर्ने ‘जनताको छोरो’को प्रसंग आउँदा धेरैको मनमा बिपी कोइरालाको विम्ब बन्ने गर्छ । राणाशाही र निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्ध तथा प्रजातन्त्रको पक्षमा बिपीले सम्झौतारहित संघर्ष गरे । यस ध्येयमा लाखौँ मानिस परिचालन गरे । त्यसैले प्रजातन्त्रको इतिहासमा बिपीको विशिष्ट स्थान छ । राणाशाही अन्त्य भएर निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था लागू हुनुअघि करिब डेढ वर्ष ९०१६ जेठ देखि ०१७ पुस० उनले नेपालको पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री भएर मुलुक हाँक्ने अवसर पाए । त्यस अवधिमा आफ्नो दृष्टिकोणअनुरूपको विदेश नीति तर्जुमा गर्ने प्रयत्न उनीबाट भयो । राजा महेन्द्रले ‘कु’ गरेर निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था लागू गरेपछि बिपीले सोचेभन्दा भिन्न विदेश नी
सधै पुज्ने गर नानी

सधै पुज्ने गर नानी

लेख/विचार
जंग बहादुर बुढा (विरही साईला)               गजल १,गुरु ब्रहमा गुरु विष्णु देवो महेश्वर नानी तिनै गुरु पुज्य हुन्छन् सधै पुज्ने गर नानी २,गुरुनै हुन ज्ञानका आर्दशका प्रतिक पनि सजिप गई ज्ञान लिएर भाव सागर तर नानी ३,(गु) अर्थको अन्धकार हो (रु)को अर्थ ज्योती तर्फ डोरया्ई लिने गुरु महान यति बुझ्ने गर नानी ४अथक प्रयास गरिकन लान्छन् सधै जीन्दगीमा अन्धरको जालोभित्र तिमी कहिले नपर नानी ५,मैन बत्ती झै आफु बलेर दुनिँयालाई प्रकाश दिने तिनै गुरु महान हुन्छन् पुज्दै जाने गर नानी ६,बा आमाले जन्माएर जिम्मा द्न्छिन् गुरुलाई असल व्यक्ति बनाईदिने मानी ठुलो भर नानी ७,भविष्यका निर्माता हुन् पध प्रदश यिनै गुरु ज्ञानको ज्योती लिनलाई यिनै सामु सर नानी ८,कुमाले झै शिष्यलाई थरिथरि आकार ढाल्दै डक्टर पाईलट ईन्जिनियर बन्छन् यीनकै भर नानी ९,एक लब्यले गुरु दक्षिण बुढि औँला काटिद
तातोपानीमा पहिलो पटक साहित्य सम्मान(तस्बिरहरु)

तातोपानीमा पहिलो पटक साहित्य सम्मान(तस्बिरहरु)

लेख/विचार
सागर परियार तातोपानी गाउँपालिकाले जुम्लामै पहिलो नमुनाका रुपमा कला सांस्कृतिमा कलम चलाउदै आएका गाउँपालिका भित्रका लेखक  साहित्यकारलाई सम्मान गरेको छ । २०६ औ भानु जयन्तीको अबसरमा गाउँपालिका झण्डै आठ जना लेखक साहित्यकारलाई सम्मान गरिएको गाउँपालिका प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत नेत्रराज गिरीले बताए । उनका अनुसार तातोपानीका पुर्व प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत तथा लेखक साहित्य खडानन्द चौलागाई, प्रकाशचन्द्र खत्री, हरिबाबु चौलागाई, लाल प्रसाद चौलागाई, खड्क बहादुर स्वार, राज बहादुर कुँवर र शुभाकर विश्वकर्मा गरी ८ जना साहित्यकार लेखकलाई सम्मान गरिएको हो । लेखमा अझै प्रभावकारीता आवस, उर्जा मिलोस भन्ने सोचका साथ लेखकलाई प्रोत्साहनका लागि ढाका टोपी तथा दोसल्ला सहित सम्मान गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष नवराज न्यौपानले बताए । उनका अनुसार कविता, कथा लेखनमा अझै प्रभावकारी गर्न सुझाब दिए । गाउँपालिकाको शिक्षा श
पाँच वर्षभित्र,गाउँगाउँमा सडक,घरघरमा विजुली ःमेयर सेजुवाल

पाँच वर्षभित्र,गाउँगाउँमा सडक,घरघरमा विजुली ःमेयर सेजुवाल

लेख/विचार
सागर परियार २० वर्षपछि सम्पन्न भएको स्थानीय तहको निर्वाचनमा नेपालकै पहिलो मेयरका रुपमा कान्तिका सेजुवाल निर्वाचित भईन । कर्णालीको पहिलो नगरपालिका चन्दननाथको मेयरमा महिलाबाट उनले बाजी मारिन । जुम्लाको सामुदायिक विद्यालयमा झण्डै ४० वर्ष लामो समय शिक्षिका थिईन । उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट दुईवटा विषयमा स्नातकोत्तर गरेकी छन् । उनले निर्वाचनमा जित हासिल गर्नु अघि र मेयर भईसकेपछि हाल सम्म पनि चन्दननाथ नगरपालिकालाई कनेक्टिभिटी, ईलेक्टिसिटीमा देशकै नमुना बनाउने अठोट गर्दै आएकी छन् । जुम्लाको विकास, कर्णालीवासीका समस्या, जनप्रतिनिधि सँगको अपेक्षा, स्थानीय तहको दुईमा भएका गतिविधिका बारेमा कर्णाली पोष्टकर्मी सागर परियारले गरेको कुराकानीको सार ः स्थानीय सरकार संचालनको दुईवर्षमा केके गर्नु भयो ? म जनप्रतिनिधिका रूपमा चुनिएर आएपछि जेठ ७ गते सपथ लिएर जनताको सेवा गर्ने प्रण गरे । दुर्ग
चट्टानी पहाड छिचोल्दै मुगुसम्म

चट्टानी पहाड छिचोल्दै मुगुसम्म

लेख/विचार
अजवी पौड्याल, रिपोर्टरको डायरी,  नेपालको सबैभन्दा लामो नदी कुन हो थाहा पाउने सिलसिलामा कर्णालीको नाम पहिलोपटक सुनेकी थिएँ। स्कुल–कलेज पढ्ने क्रममा अनेक किस्सा र किंवदन्ती सुनिन्थ्यो कर्णालीको। त्रिविमा डिग्री पढ्ने बेलामा मात्रै कर्णाली प्रदेशका साथीहरूसँग भेट हुने मौका मिल्यो। चट्टान फोरेर मानिसले बनाएको गोरेटो बाटो, मुगुमा रहेको सुन्दर रारातालको बयानमा मविवि शाहले लेखेको कविता पढेरै हुर्किएकी हुँ। जुम्लाको चन्दननाथ मन्दिर, सिजा उपत्यका, सुर्खेतको बुलबुल ताल, मुगुको आदिनाथ मन्दिर, काक्रेविहार, से फोक्सुण्डो ताल, पचाल झरना, यार्सागुम्बा उम्रने पहाड, दैलेखको गुराँसे जस्ता पर्यटकीय ठाउँबारे सुन्ने मौका पाएकी थिएँ। मविवि शाहले स्वर्गकी अप्सराको उपमा दिएको रारा ताललाई आफ्नै आँखाले देख्ने रहर मनमनै बढिरहेको थियो। चैतको तेस्रो हप्ता कर्णाली जाने अवसर जुट्यो। सुर्खेत, दैलेख, कालीकोट, जु
नमुना विद्यालयका,अनुसरण योग्य कार्य

नमुना विद्यालयका,अनुसरण योग्य कार्य

लेख/विचार, स्थानिय तह
सागर परियार वरिपोरि पर्खालले घेरिएको, खोला पारि पट्ी लस्करै पुराना शैलीमा निर्माण भएका घरहरु, अनि माथि जंगल पाखोे भिरपरेको ठाउँमा अबस्थित शंकर आधारभुत विद्यालय । सफा कक्षा कोठा, सफा अनि अनुसाशीत, मेहनती विद्यार्थी, चौरमा बनाइएका गार्डेन, शिक्षकहरुमा भएको जागर, अभिभावमा भएको जिम्मेवारीपन एक नमुना विद्यालयको सफल उदाहरण । जिम्मेवार अभिभावक, कर्तव्य निष्ट शिक्षक, अनुशासित विद्यार्थी ,किर्डाकको लगानी उपलब्धी मुलक भएको एक सफल उदाहरण हो, शंकर आधारभुत विद्यालय । छात्रछात्राको छुट्ै शौचालय, मैत्रीपुर्ण खानेपानीका धाराहरु, सफा वाताबरण, नियमित पढाई, सक्रिय बालक्लब, अनि विद्यालय एक गन्तव्यमा पुराउने लक्ष्य र सोचका साथ उचालिएका कदमहरु विस्तारै अघि बढ्दै गरेको शंकर आधारभुत विद्यालय जुम्लाको सरसफाई एक नमुना विद्यालयमा हो । सरकारको सहयोगीका रुपमा रहेका संस्थाको योग्दान र विद्यालय अभिभावकहरुको म